درمان پانیک و روش‌ های کنترل آن

حمله پانیک یا پنیک، نوعی اضطراب ناگهانی و شدید است که می‌تواند فعالیت‌های روزمره فرد را مختل کند.

بر اساس تحقیقات، حدود ۱۱٪ افراد حداقل یک بار در طول زندگی خود حمله پانیک را تجربه می‌کنند و حدود ۲٪ تا ۳٪ جمعیت به‌طور مداوم با این اختلال درگیر هستند.

درمان این وضعیت معمولاً با شناسایی عوامل محرک و یادگیری مهارت‌های کنترل اضطراب آغاز می‌شود.

روش‌های رفتاری، تکنیک‌های آرام‌سازی و در صورت نیاز، دارو درمانی از مهم‌ترین گزینه‌ها هستند.

در بسیاری از بیماران، بهترین نتیجه زمانی به‌دست می‌آید که مشاوره، اصلاح سبک زندگی و درمان‌های مکمل در کنار هم استفاده شوند.

درمان‌های روان‌شناختی مانند شناخت‌درمانی (CBT) و تمرین‌های کنترل تنفس نقش مهمی در کاهش دفعات و شدت حملات دارند. در برخی افراد نیز داروهای ضداضطراب و به‌ویژه SSRIs تجویز می‌شود.

هدف همه این روش‌ها، کمک به بیمار برای شناخت بهتر علائم و مدیریت واکنش‌های بدنی است تا زندگی روزمره با آرامش بیشتری طی شود.

اکثر افراد ممکن است در شرایط خاص، حتی یک بار هم که شده، حمله پانیک را تجربه کنند؛ اما زمانی نیاز به درمان جدی است که این حملات به‌صورت مکرر و با فواصل کوتاه رخ دهند.

اگرچه حمله پانیک به‌خودی‌خود خطر جانی ندارد، اما علائم جسمی آن مانند تنگی نفس، خشکی دهان، تعریق شدید، لرزش بدن و تپش قلب می‌تواند بسیار ترسناک و نگران‌کننده باشد.

حملات پانیک

آیا تا به حال زمانی که استرس و ترس شدید دچار شدید، ضربان قلب سریع، تنگی نفس، سرگیجه و اضطراب را تجربه کرده اید؟

این موارد میتواند از علاسم حملات پانیک باشد.

حملات پانیک به حملاتی می گویند که به واسطه اضطراب و ترس زیاد از حد رخ می دهد و موجب بروز علائم مشخصی در شخص مبتلا می شود.

اکثر اوقات افراد این علائم را با علائم حمله قلبی اشتباه گرفته و گمان می کنند که دچار مشکل قلبی شده اند.‌

این افراد خیلی سخت قبول می کنند که دچار حمله عصبی شده اند و مشکل عصبی دارند.

بیشتر افراد در طول زندگی خود چند باری با این عارضه مواجه شده اند، زیرا میزان استرس و اضطراب مردم این روز ها زیاد شده است و این موجب بروز حملات عصبی می شود.

از اصلی ترین نشانه های بروز حملات پانیک می توان به وجود ضربان قلب تند، حس بروز حملات قلبی، لرزش و حس سوزن سوزن اشاره نمود.

این حملات دارای تعداد مشخصی نیستند و ممکن است در طول روز چند باری رخ بدهند یا اینکه در طی یک سال چند مرتبه شخص را درگیر نمایند.

چنان چه یک الی دو بار دچار حملات پانیک شدید باید حتما برای بررسی بیشتر به پزشک مراجعه کنید زیرا زیاد شدن حملات برای فرد بسیار آزار دهنده است و آن فرد نمی تواند خود به خود باعث کنترل آنها شود.

خوشبختانه حملات پانیک را می توان درمان کرد و فرد را به سلامت روان رساند و در ادامه شما را با راهکار های درمانی این بیماری بیشتر آشنا می‌کنیم.

اقدامات لازم برای کنترل حمله پانیک در زمان بروز

حمله پانیک یکی از حالت‌های اضطرابی شدید است که به طور ناگهانی بروز می‌کند و می‌تواند با علائمی مانند تپش قلب، تنگی نفس، سرگیجه یا احساس مرگ قریب‌الوقوع همراه باشد.

کنترل این وضعیت در همان لحظه اهمیت زیادی دارد، زیرا باعث کاهش شدت علائم و بازگرداندن آرامش می‌شود.

چند اقدام ساده و مؤثر می‌تواند در این زمینه کمک‌کننده باشد.

اولین و مهم‌ترین اقدام، تنفس عمیق و کنترل‌شده است.

هنگام بروز حمله، فرد باید روی یک صندلی بنشیند، کمر را صاف نگه دارد و یک دست را روی شکم قرار دهد تا تمرکز بیشتری روی حرکات تنفسی داشته باشد.

سپس باید از طریق بینی به آرامی نفس بکشد، به گونه‌ای که انبساط شکم را احساس کند.

بعد از دم عمیق، بهتر است در شمارش یک و دو، نفس را در ریه‌ها حبس کرده و سپس در شمارش سه و چهار، به آرامی هوا را از طریق دهان خارج نماید.

این چرخه‌ی تنفسی آرام و منظم به مرور سطح اکسیژن بدن را متعادل کرده و پیام آرامش را به سیستم عصبی منتقل می‌کند.

تکرار این تمرین تا چند دقیقه می‌تواند به طور چشمگیری شدت استرس و اضطراب را کاهش دهد.

علاوه بر تمرین تنفس، تمرکز بر لحظه حال نیز نقش مهمی در کنترل حمله پانیک دارد.

فرد می‌تواند با نگاه کردن به یک شیء مشخص، لمس کردن یک سطح یا تکرار یک جمله آرام‌بخش، ذهن خود را از افکار منفی دور کند.

در نهایت، تکرار این تکنیک‌ها به صورت منظم حتی در مواقع عادی، باعث می‌شود فرد در زمان بروز حمله آمادگی بیشتری برای کنترل شرایط داشته باشد.

این اقدامات ساده و غیر دارویی، در کنار مشاوره روان‌شناسی، از مؤثرترین راهکارهای مدیریت حملات پانیک به شمار می‌روند.

بهترین روش های درمان پانیک

چنان چه مبتلا به اختلال پانیک هستید باید به پزشک متخصص و یا مرکز روان یار در این زمینه مراجعه کنید و در مورد علائم خود با وی صحبت نمایید.

با توضیح دادن علائم ظاهر شده، پزشک آزمایشاتی را بر روی بیمار انجام می دهد تا از وجود این اختلال مطمئن گردد.

از جمله این آزمایشات می توان به نقشه مغزی اشاره نمود.

با تشخیص این بیماری با استفاده از راهکار های زیر پزشک اقدام به درمان بیمار می کند:

انجام روان درمانی

استفاده از روان درمانی و مشاوره فردی یکی از روش های درمان اختلال پانیک است که به طریق زیر صورت می گیرد:

استفاده از درمان شناختی رفتاری

با استفاده از این درمان افراد الگو های رفتار منفی که موجب بروز حملات پانیک میشوند را شناخته و اقدام به تغییر آنها می کنند.

آنها یاد می گیرند که چگونه مقدار استرس و اضطراب خود را کم کنند و از این حملات دور بمانند.

استفاده از درمان مواجهه ای

در این روش درمانی به صورت تدریجی با موقعیت هایی که باعث بروز حملات پانیک میشود مواجه شده تا فرد بتواند موقعیت هایی که برای وی تهدید کننده هستند را جدی گرفته و آنها را کم کند.

درمان دارویی

استفاده از دارو یکی دیگر از راهکار های درمانی اختلال پانیک است اما برای به کار گرفتن آنها باید به فاکتورهای مختلف توجه نمود.

اول اینکه باید بررسی شود که دارو تجویزی تا چه حد در کنترل کردن حملات پانیک موثر است و اینکه داروی تجویزی باید میزان وابستگی و عوارض کمی را دارا باشد.

طبق تحقیقاتی که انجام شده است سه کلاس دارو هستند که در درمان این بیماری و اختلال موثر می باشند و از بهترین دارو های مورد استفاده برای حملات پانیک هستند.

این سه دسته عبارتند از:

دارو های ضد افسردگی

اولین دسته دارو های مورد استفاده برای حملات پانیک دارو های ضد افسردگی و درمان اختلال افسردگی هستند.

این دارو های جزو اولین انتخاب ها جهت درمان هستند و موثر می باشند‌.

از جمله این دارو ها می توان دولوکستین، میرتازاپین و ترازودون را نام برد.

بنزودیازپین‌ها

از دیگر دارو های موثر در درمان پانیک می توان به بنزودیازپین‌ها  اشاره نمود.

این دارو ها آرام بخش بوده که موجب ضعیف شدن سیستم عصبی مرکزی میشوند و اختلال هراس را رفع می کنند.

از جمله دارو های بنزودیازپین‌ها می توان آلپرازولام، کلونازپام و کلونوپین را نام برد.

این دارو ها کوتاه مدت مصرف شده زیرا باعث وابستگی و عادت در شخص می‌شوند.

افرادی که از الکل و مواد مخدر استفاده می کنند نباید از این دارو ها استفاده نمایند.

مهارکننده های انتخابی بازجذب سروتونین یا SSRI ها

SDRI ها از موثر ترین دارو های اختلال پانیک هستند.

این دارو ها نوعی داروی ضد افسردگی بوده که جهت رفع اضطراب و اختلال پانیک هم به کار گرفته می‌شوند.

SSRI ها سطح سروتونین مغز را بالا برده تا به مقدار بیشتر در مغز جریان داشته باشند.

سروتونین پیام رسانی است که موجب تنظیم شدن خلق و خو در افراد میشود و ثابت ماندن آن موجب کم شدن حس اضطراب و وحشت میشود.

از جمله دارو های SSRI می توان فلوکستین، پاروکستین، سیتالوپرام و سرترالین را نام برد.

برای درمان حمله پانیک نفس عمیق بکشید

در هنگام حمله پانیک، یکی از اولین علائمی که ظاهر می‌شود دشوار شدن تنفس است.

انجام چند تنفس عمیق می‌تواند خیلی سریع وضعیت را آرام‌تر کند و باعث افزایش اکسیژن‌رسانی و کاهش سرعت ضربان قلب شود.

یک روش ساده و کاربردی، تکنیک «۴-۴-۴» است: چهار ثانیه نفس را از راه بینی به داخل بکشید، چهار ثانیه آن را نگه دارید و سپس چهار ثانیه از طریق دهان بازدم کنید.

این الگوی تنفسی کمک می‌کند بدن از حالت هشدار خارج شده و حس کنترل بیشتری پیدا کنید.

پرت کردن حواس

حواس خود را پرت کنید.

• به چیز دیگری توجه کنید و نگاه کنید.
• شروع به شمارش کنید: به عنوان مثال از 100 شروع کنید 7 تا 7 تا به عقب بشمرید
• موزیک گوش دهید.
• چیزی بچشید یا بو کنید.
• بر روی یک شی تمرکز کنید.
• چشمان خودرا ببندید.

حمله پانیک را به خودتان گوشزد کنید

زمانی که دچار پنیک و حمله عصبی می‌شوید، پزشکان کلینیک روانیار توصیه می‌کنند که مرتبا به خود گوشزد کنید  که این حالت گذرا است.

باید با خود به این نتیجه برسید که این حالت به زودی تمام می‌شود و شما هیچ مشکل جسمی ندارید.

استفاده از لورتا‌ نوروفيدبک

این روش درمانی از جدید ترین راهکار های درمانی اختلال پانیک است که دارای تاییدیه FDA آمریکا می باشد.

نسل پیشرفته مربوط به دستگاه های نوروفيدبک، را لورتا می گویند که دارای هیچ گونه عوارضی نمی باشد و در مقایسه با دیگر روش های درمانی، روشی بسیار موثر است.

این روش درمانی  خیلی زود جای دارو درمانی و درمان های دیگر را گرفته است و اختلالات مغزی را درمان می کند.

استفاده از دارو های گیاهی

استفاده برخی دارو های گیاهی باعث پیشگیری کردن و کم کردن علائم ناشی از حملات پانیک میشود از جمله:

• مصرف دمنوش اسطوخودوس
• مصرف عرق بیدمشک
• مصرف دمنوش گل گاوزبان
• مصرف دمنوش بابونه
• مصرف عرق بهار نارنج

پیش از اینکه از دارو های گیاهی استفاده شود بهتر است که نظر پزشک خود را در این رابطه جویا شوید و با تایید پزشک اقدام به مصرف آنها کنید.

ورزش را در برنامه روزانه خود قرار دهید

ورزش منظمِ سبک می‌تواند نقش مهمی در کاهش علائم حملات پانیک داشته باشد.

تحقیقات نشان می‌دهد اگر سه بار در هفته و هر بار حدود ۲۰ دقیقه فعالیت بدنی داشته باشید، به شرطی که ضربان قلبتان کمی بالا برود، میزان اضطراب ممکن است تا حدود ۶۰ تا ۹۰ درصد کاهش یابد.

البته باید توجه داشت که همه افراد توان تحمل ورزش‌های شدید را ندارند و حتی فعالیت‌های هوازی سنگین ممکن است برای برخی افراد به‌عنوان محرک اضطراب عمل کند.

به همین دلیل، بهتر است برنامه ورزشی مناسب خود را با یک متخصص مطرح کنید.

معمولاً این افراد بهتر است فعالیت را با تمرینات بسیار ملایم مثل پیاده‌روی آرام آغاز کنند و در طول مسیر نیز استراحت کافی داشته باشند تا فشار اضافی وارد نشود.

درمان پانیک در زنان

پانیک یا حملات وحشت‌ زدگی یکی از اختلالات اضطرابی است که در آن فرد به طور ناگهانی دچار احساس شدید ترس یا وحشت می‌ شود، بدون آنکه دلیل خاصی برای آن وجود داشته باشد.

این حملات ممکن است به طور ناگهانی و بدون هشدار قبلی رخ دهند و می‌ توانند به علائمی چون تپش قلب، تنگی نفس، احساس خفگی، تعریق شدید، لرزش، سرگیجه و درد قفسه سینه منجر شوند.

این اختلال در زنان شایع‌ تر از مردان است و درمان آن می‌ تواند به بهبود کیفیت زندگی فرد کمک کند.

در ادامه به درمان‌ های موثر برای پانیک در زنان پرداخته می‌ شود.

درمان دارویی پانیک در زنان

درمان دارویی یکی از روش‌ های رایج برای مدیریت حملات پانیک است.

داروهای ضد اضطراب و ضد افسردگی می‌ توانند به کاهش شدت و فراوانی حملات کمک کنند.

داروهایی مانند بنزودیازپین‌ ها (که به طور موقت علائم اضطراب را کاهش می‌ دهند) و مهار کننده‌ های بازجذب سروتونین (SSRI) و مهار کننده‌ های بازجذب نور اپی‌ نفرین (SNRI) که برای درمان اضطراب و افسردگی استفاده می‌ شوند، می‌ توانند به طور موثر به درمان پانیک کمک کنند.

پزشک معمولاً این داروها را بسته به شدت و نوع حملات تجویز می‌ کند.

درمان شناختی رفتاری (CBT)

درمان شناختی رفتاری یکی از موثرترین و رایج‌ ترین روش‌ ها برای درمان اختلال پانیک است.

این روش به فرد کمک می‌ کند تا افکار منفی و نادرستی که موجب بروز حملات پانیک می‌ شوند را شناسایی کرده و آن‌ ها را تغییر دهد.

در این درمان، فرد یاد می‌ گیرد که چگونه به موقعیت‌ های اضطرابی واکنش‌ های سالم نشان دهد و از واکنش‌ های فیزیکی ناشی از اضطراب مانند تپش قلب یا تنگی نفس کاسته و خود را آرام کند.

CBT برای بسیاری از افراد موثر بوده و می‌ تواند به کاهش تعداد و شدت حملات پانیک کمک کند.

درمان پانیک زنان با آرام‌ سازی

روش‌ های آرام‌ سازی مانند مدیتیشن، یوگا و تمرینات تنفسی عمیق نیز می‌ توانند به کنترل اضطراب و کاهش حملات پانیک کمک کنند.

یکی از تکنیک‌ های موثر تنفسی، تکنیک تنفس دیافراگمی است که به فرد کمک می‌ کند تا در زمان حمله پانیک، تمرکز خود را به تنفس عمیق و آرامش‌ بخش معطوف کند.

این تکنیک به کاهش سرعت ضربان قلب و تسکین علائم فیزیکی ناشی از اضطراب کمک می‌ کند.

تغییر در سبک زندگی برای درمان پانیک زنان

تغییرات در سبک زندگی می‌ توانند به کاهش حملات پانیک کمک کنند.

این تغییرات شامل کاهش مصرف کافئین، که می‌ تواند تحریک‌ کننده سیستم عصبی باشد، و بهبود خواب از طریق تنظیم الگوی خواب و کاهش استرس در طول روز هستند.

ورزش منظم نیز می‌تواند به کاهش   استرس و اضطراب کمک کند و موجب تقویت سلامت عمومی شود.

مطالعات نشان داده‌ اند که فعالیت‌ های بدنی مانند پیاده‌ روی، شنا یا دویدن می‌ توانند تأثیر مثبتی در کاهش اضطراب داشته باشند.